Nieuw in de bouwgids 2026

Geen Vlaamse sloop- en heropbouwpremie meer.
De Vlaamse sloop- en heropbouwpremie werd vanaf 1 januari 2026 afgeschaft. Die premie werd amper nog aangevraagd sinds het btw-tarief voor sloop en heropbouw federaal definitief werd verlaagd naar 6 procent.

De premie was er voor sloop- en heropbouwprojecten die niet onder het btw-tarief van 6 procent vielen, maar wel tegen 21 procent belast werden. Sinds het btw-tarief daarvoor federaal op 6 procent werd gezet, werd de premie nog amper gebruikt. Zodat de premie werd afgeschaft voor omgevingsvergunningen die vanaf 1 januari 2026 worden goedgekeurd.

Afschaffing van federale intrestaftrek voor tweede woning.
Wie een lening afbetaalt voor een woning die niet de eigen woning is (verhuur, opbrengstwoning), kan vanaf de belasting aangifte van 2026 niet langer een beroep doen op de federale intrestaftrek.

Aanvankelijk bestond wat verwarring over de maatregel, maar de bevoegde federale overheid bevestigde dat de aftrek niet retroactief wordt afgeschaft voor 2024. De afschaffing zal dus gelden vanaf de belastingaangifte van 2026 (inkomsten2025).
Vanaf 2024 konden belastingplichtigen al niet meer genieten van het fiscaal voordeel voor nieuwe leningen voor een tweede woning. De gewesten zetten de voorbije jaren al een punt achter de belastingvermindering voor de eerste woning. Voor de tweede woning was echter nog een belastingvermindering mogelijk. Die is nu logischerwijs ook afgeschaft.

Opnieuw 6 procent btw voor warmtepompen
Het btw-tarief voor de levering en plaatsing van warmtepompen daalt vanaf 1 januari 2026 opnieuw van 21 naar 6 procent. Er was al eens een verlaagd btw-tarief voor warmtepompen in 2024, maar dat liep eind 2024 af. Het wordt nu heringevoerd voor een periode van vijf jaar (dus tot eind 2030). In 2025 bedroeg het btw-tarief 21 procent.

Met deze beslissing geeft de overheid terug een duidelijke boodschap dat investeringen in duurzame energie en innovatieve verwarmingssystemen actief ondersteund worden. Warmtepompen spelen immers een aanzienlijke rol in de strijd tegen de klimaatverandering en in de omschakeling naar een koolstof neutrale economie.
Hybride warmtepompsystemen komen niet in aanmerking voor het verlaagde btw-tarief (federale bevoegdheid), wel voor de Vlaamse Mijn VerbouwPremie.

Warmtepomppremie blijft bestaan, maar wordt lager.
Ook de hogere inkomens behouden een premie voor warmtepompen, al wordt het bedrag verminderd. Zo krijgt doelgroep 1 (hoogste inkomens) nog 1.500 euro voor een lucht-waterwarmtepomp, 800 euro voor een hybride variant en 450 euro voor een warmtepompboiler.
Meer Info

Nettarieven voor elektriciteit dalen, maar stijgen voor aardgas.
De distributienettarieven zijn de tarieven om elektriciteit en aardgas tot aan de voordeur te brengen. Ze dekken de kosten die netbeheerder Fluvius maakt voor de aanleg en het onderhoud van de distributienetten en de transmissiekosten die Fluvius aan hoogspanningsnetbeheerder Elia betaalt. De netkosten maken een groot deel uit van de totale stroom- en gasfactuur.
Dat de netkosten voor elektriciteit dalen, komt onder meer doordat de netbeheerders minder groenestroomcertificaten moeten opkopen. Een aantal installaties ontvangt in 2026 geen steun meer. Grote installaties zullen bovendien geen groenestroomcertificaten meer ontvangen bij negatieve prijzen. Anderzijds stijgen de transmissietarieven in 2026 met 4 procent.
De hogere netkosten voor aardgas zijn een gevolg van lager dan verwacht aardgasverbruik in 2023 en 2024 (energiecrisis) , waardoor de netbeheerders minder konden innen dan gedacht. Die tekorten worden in 2026 gecompenseerd. Het is al de vierde stijging van de nettarieven op rij voor aardgas. Hoeveel een gezin precies betaalt, hangt af van waar ze wonen en wie daar de netbeheerder is. In 2026 betaalt een gezin in het duurste netgebied (Fluvius West) 19 procent meer dan in het goedkoopste netgebied (Fluvius Antwerpen). Voor aardgas bedraagt het verschil 18 procent.

Renovatiesteun wijzigt vanaf 2026.
Vanaf 1 maart 2025 verdween de Mijn VerbouwPremie voor de 30% hoogste inkomens. Zij kregen nog tot 28 februari 2026 de tijd om hun aanvraag in te dienen. De inkomensgrens voor een alleenstaande ligt op 42.340 euro bruto, voor koppels op 59.270 euro, met een verhoging van 4.320 euro per persoon ten laste. Meer Info
De EPC-labelpremie bleef nog beschikbaar tot 30 juni 2025. Wie zijn aanvraag in het oude systeem voor 1 januari 2025 indiende, heeft zelfs tot 2030 om de werken af te ronden. Meer Info

De hervorming heeft vooral impact op eigenaar-bewoners uit de twee hoogste inkomenscategorieën (inkomenscategorie 1 en 2) van Mijn VerbouwPremie, op andere investeerders in woningen en op de premie voor niet-woongebouwen. Voor de lager inkomenscategorieën (inkomenscategorieën 3 en 4) verandert er niets.
De wijzigingen gaan in vanaf 1 maart 2026.

Je kon Mijn VerbouwPremie aanvragen aan de vorige voorwaarden tot en met 28 februari 2026.

Renovatieplicht: van vijf naar zes jaar
De renovatieplicht voor woningen met een E- of F-label blijft bestaan; enkel de termijn verandert: binnen zes jaar moet het label minstens naar D worden opgewaardeerd. Meer Info

Sinds 1 januari 2023 startte de renovatieverplichting voor residentiële gebouwen. Alle woningen en appartementen die vanaf 2023 zijn aangekocht met energielabel E of F, moeten verplicht binnen de 6 jaar (vooreerst 5 jaar) na aankoop, gerenoveerd worden naar label D of beter.

Nieuwe eigenaars van energieverslindende woonentiteiten (met een EPC-label E of F) (woningen of appartementen) zijn verplicht om binnen de voortaan 6 jaar na overdracht (zoals aankoop, erfpacht, …) de woning grondig energetisch te renoveren tot minimum EPC-label D. De verdere verstrenging die voorzien was voor de komende jaren (C vanaf 2028, B vanaf 2040 en A vanaf 2045) werd afgeschaft.

Meer steun via renteloze renovatieleningen.
Mijn VerbouwLening wordt interessanter vanaf 2026.
Om renovaties financieel haalbaarder te maken, voorziet Vlaanderen tot 1,5 miljard euro extra budget voor (bijna) renteloze leningen. Eigenaars kunnen zo tot 60.000 euro lenen bij de overheid met een korting van 3 tot 5 procent(punt) op de rente, afhankelijk van hun inkomen. Voor de laagste inkomens betekent dit begin 2026 een volledig renteloze lening.
Bij aanvraag van Mijn Verbouwlening zal vanaf 2026, de rentekorting wijzigen voor sommige inkomenscategorieën.
– Inkomenscategorie 3 (van Mijn VerbouwPremie) zal 1% extra rentekorting krijgen (dus 0,5% ipv 1,5% volgens de actuele rentevoet).
– Inkomenscategorie 4 (van Mijn VerbouwPremie) zal 2% extra rentekorting krijgen (dus 0% ipv 1,5% volgens de actuele rentevoet).
De rentevoet kan niet negatief worden.

Mijn VerbouwLening kan vanaf 2026 o.a. ingezet worden voor isolatie/renovatie van een dak, muur, vloer, dubbele beglazing, warmtepomp/warmtepompboiler, voorbereidingswerken voor isolatie/ voorbereidingswerken voor sanitair en elektriciteit.

Meer details over deze wijzigingen, kan je nalezen op de website van de Vlaamse overheid.

Gratis renovatiebegeleiding via Energiehuizen.
Wie renoveert, kan terecht bij de Energiehuizen voor gratis advies en begeleiding via het programma Mijn VerbouwBegeleiding. De laagste inkomens krijgen voortaan meer trajecten om hun renovatie stap voor stap te plannen en premies correct aan te vragen.

Vlaamse sloop- en heropbouwpremie verdwijnt
De Vlaamse sloop- en heropbouwpremie van maximaal 10.000 euro wordt afgeschaft omwille van de definitieve btw-verlaging naar 6%. Meer Info

Stedenbouw – Wijziging VRIJSTELLINGSBESLUIT vanaf 1 maart 2026.
Op 6 februari 2026 keurde de Vlaamse Regering definitief een wijzigingsbesluit goed dat enkele gerichte, vaak technische aanpassingen doorvoerde aan het vrijstellingenbesluit. Hierdoor moet in de toekomst voor bepaalde stedenbouwkundige handelingen niet langer een vergunning aangevraagd worden.

Enkele optimalisaties:
– Handelingen aan gevels en daken.
– Het aanbrengen van isolatie.
– Binnen verbouwingen.
– Zonnepanelen en zonneboilers.
– Airco’s en warmtepompen.
– Schuilhokken voor weidedieren.
– Vrijstelling voor landbouw.
– Herinrichting van terreinen.
– Handelingen op openbaar domein.
– Overige … .
MEER INFO

Stedenbouw – Wijziging MELDINGSBESLUIT vanaf 1 maart 2026
Een groot aantal stedenbouwkundige handelingen is hierdoor niet langer meldingsplichtig, maar wordt in de toekomst vrijgesteld.

Zo zijn vanaf 1 maart 2026 vrijgesteld:
– Binnenverbouwingen aan hoofdzakelijk vergunde of vergund geachte gebouwen.
Werken aan gevels en daken van hoofdzakelijk vergunde of vergund geachte gebouwen.
Welbepaalde handelingen in zeehavengebied.
Daarnaast is de oprichting van bijgebouwen die aangebouwd zijn aan de hoofdzakelijk vergunde of vergund geachte woning niet langer meldingsplichtig, maar valt dit terug onder de vergunningsplicht. Voor aanbouwveranda’s heeft men voortaan dus een vergunning nodig.
Door deze wijzigingen blijven er nog slechts 2 handelingen over die men kan melden, met name:
– Tijdelijke opvang asielzoekers in woningen.
– Tijdelijke collectieve opvang asielzoekers in verplaatsbare units.
De meldingsplicht voor zorgwonen wordt geregeld op decretaal niveau. Daar worden geen wijzigingen in aangebracht.

VOLLEDIG OVERZICHT – Vergunningen, afgeschafte meldingen en vrijstellingen.

Hervorming stedenbouwkundige vergunningen.
De nieuwe regels moeten onder meer het aanvragen van vergunningen eenvoudiger maken en zorgen dat beroepsprocedures niet eindeloos aanslepen. Vandaag kan je projecten immers te makkelijk blokkeren of eindeloos rekken.
Het actieplan omvat een hele reeks aan maatregelen, die nu stapsgewijs worden ingevoerd. Het gaat onder meer om een geïntegreerd advies vanuit de overheid voor aanvragers en een pauzeknop die het mogelijk moet maken om projecten bij te sturen zonder ingewikkelde procedures.
De toegang tot beroepsprocedures wordt  beperkt tot mensen of organisaties die een ‘concreet, actueel en persoonlijk omgevingsbelang kunnen aantonen’.

Noodplan sociale woningen.
In Vlaanderen staan ondertussen meer dan 200.000 gezinnen op de wachtlijst voor een sociale woning. De overheid zal strenger toekijken of gemeenten wel genoeg sociale woningen bouwen. In totaal wil de ze dat er tegen 2042 in heel Vlaanderen 56.000 bijkomen. Gemeenten die niet genoeg bouwen, zullen per niet gebouwde woning een sanctie tot 4000 euro betalen.
Ook sociale huurders zelf mogen zich aan nieuwe regels verwachten. De prijs voor een woning zal stijgen. Voor wie in zijn huidige woning blijft wonen, verandert er niets. Nieuwe huurders zullen gemiddeld 30 euro per maand meer huur betalen. 
De taalvereiste Nederlands voor huurders wordt ook opgetrokken en huurders die kunnen werken moeten zich verplicht inschrijven bij de VDAB en een traject richting werk volgen. Wie dat weigert, zal zijn huurprijs na 2 jaar zien stijgen. 
Om de stap richting werk voor sociale huurders te bevorderen, zullen zij voortaan ook voorrang krijgen in de gemeenten waar zij werken.